Nên bổ sung canxi và vitamin D như thế nào là tốt?

Hành trình nuôi con khỏe mạnh bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, trong đó có việc đảm bảo con được bổ sung canxi và vitamin D đầy đủ, phù hợp với độ tuổi và thể trạng. Vậy nên bổ sung những dưỡng chất này như thế nào cho đúng? Mời cha mẹ cùng tìm hiểu cụ thể ngay sau đây.

Để biết cách bổ sung canxi và vitamin D cho trẻ an toàn cha mẹ hãy theo dõi bài viết sau.

1. Vì sao cần bổ sung canxi và vitamin D cho trẻ?

Canxi và vitamin D là hai dưỡng chất không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ, đặc biệt là trong những năm tháng đầu đời khi hệ xương và răng đang được hình thành và phát triển mạnh mẽ. (1), (2)

>> Xem thêm: Nên bổ sung DHA cho trẻ không?

1.1 Lợi ích của canxi đối với sự phát triển của trẻ

Canxi là khoáng chất thiết yếu giúp xây dựng và duy trì hệ xương, răng chắc khỏe cho trẻ. Ngoài ra, canxi còn tham gia vào quá trình co giãn cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu,... góp phần quan trọng vào sự phát triển thể chất và vận động của trẻ (3), (4). Việc đảm bảo cung cấp đầy đủ canxi ngay từ giai đoạn bào thai về sau hỗ trợ trẻ phát triển chiều cao, hạn chế nguy cơ còi xương và các vấn đề về xương khớp sau này. (5)

Theo Viện Dinh Dưỡng - Bộ Y tế, nhu cầu canxi của trẻ thay đổi theo từng giai đoạn tuổi (6). Mẹ nên tham khảo bảng nhu cầu khuyến nghị canxi (mg/ ngày) dưới đây để bổ sung phù hợp cho trẻ:

1.2 Lợi ích của vitamin D đối với sự phát triển của trẻ

Vitamin D là một trong những loại vitamin tan trong chất béo. Mặc dù không hiện hữu ở nhiều thực phẩm nhưng có thể được tìm thấy trong sữa, các loại cá, ngũ cốc,... Dưới đây là một số vai trò quan trọng của vitamin D đối với trẻ như:

• Tăng cường quá trình hấp thụ canxi và phốt pho từ thức ăn, hỗ trợ sự hình thành, phát triển của xương và răng. (7)
• Hỗ trợ giảm viêm, hạn chế nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm và các vấn đề sức khỏe khác ở trẻ. (8)
• Giúp hệ xương phát triển chắc khỏe, phòng ngừa tình trạng còi xương ở trẻ và hỗ trợ trẻ phát triển tối ưu chiều cao.

Theo khuyến nghị của Viện Dinh Dưỡng - Bộ Y tế, nhu cầu vitamin D (µg/ngày)* như sau:(6)

* 01 đơn vị quốc tế (IU) tương đương với 0,025 µg vitamin D3 (cholecalciferol). Hoặc: 01 μg vitamin D3 = 40 đơn vị quốc tế (IU).

Nhu cầu vitamin D có thể tăng lên ở những trẻ có bệnh lý làm giảm hấp thu hoặc chuyển hóa vitamin D, trẻ ăn uống kém, hoặc ít tiếp xúc ánh nắng,... Trong các trường hợp này, việc bổ sung vitamin D cần được điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sĩ. (10)

2. Những dấu hiệu trẻ có thể cần bổ sung canxi và vitamin D

Trẻ thiếu canxi và vitamin D thường có một số dấu hiệu nhận biết sớm, cha mẹ cần lưu ý để kịp thời bổ sung thực phẩm giàu canxi và vitamin D cho phù hợp:

Dấu hiệu trẻ có thể thiếu canxi (11):

• Chuột rút cơ, đặc biệt là ở lưng và chân.
• Da khô, có vảy, móng tay giòn.      
• Dễ cáu kỉnh hoặc bồn chồn.
• Cảm giác ngứa ran ở môi, lưỡi, ngón tay và/hoặc bàn chân.
• Đau nhức cơ, co cứng và co thắt cơ.

Dấu hiệu trẻ có thể thiếu vitamin D:

Tình trạng thiếu vitamin D nhẹ thường không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi tình trạng này nghiêm trọng hoặc kéo dài, trẻ có thể gặp các hệ lụy như còi xương, chậm tăng trưởng, đau cơ, hay cáu kỉnh,... (12), (13)

3. Hậu quả của thiếu canxi và vitamin D với trẻ

Thiếu hụt canxi và vitamin D sẽ gây ra những hậu quả khác nhau. 

Hậu quả của việc thiếu hụt canxi ở trẻ:

• Xương yếu, dễ gãy và tăng nguy cơ mắc các bệnh như còi xương hoặc loãng xương sớm. (14)
• Chậm phát triển chiều cao, thấp hơn so với bạn cùng tuổi và tăng khả năng bỏ lỡ các mốc phát triển quan trọng. (15)
• Răng và men răng kém phát triển, móng tay giòn, da khô hoặc bệnh vảy nến (16)

>> Xem thêm: Gợi ý các loại sữa giàu canxi cho trẻ

Thiếu vitamin D có thể gây một số hậu quả cho trẻ như:

• Dễ bị còi xương. (6)
• Làm tăng nguy cơ loãng xương - hậu quả lâu dài khi trưởng thành. (6)
• Thiếu vitamin D có thể dẫn đến hạ canxi máu, gây ra co giật ở trẻ em,... (17)

Thiếu hụt canxi và vitamin D không chỉ khiến trẻ chậm lớn mà còn kéo theo nhiều ảnh hưởng xấu khác.

4. Cách bổ sung canxi và vitamin D cho trẻ

Cha mẹ có thể bổ sung canxi, vitamin D cho trẻ thông qua chế độ ăn uống hợp lý kết hợp tắm nắng đúng cách. Trường hợp cần dùng thêm thực phẩm bổ sung, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

4.1 Qua thực phẩm tự nhiên

Sữa mẹ và thực phẩm trong chế độ ăn là nguồn cung cấp canxi và vitamin D tự nhiên quan trọng cho trẻ. Vì thế, mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ cần có chế độ ăn uống giàu chất dinh dưỡng, nên bổ sung các thực phẩm như cá hồi, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa,... giúp tăng cường canxi và vitamin D trong sữa mẹ. 

Nếu trẻ uống sữa công thức, mẹ nên chọn loại sữa có bổ sung canxi và vitamin D, đồng thời pha đúng theo hướng dẫn để đảm bảo hàm lượng dinh dưỡng trong sản phẩm được giữ nguyên.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm (từ 6 tháng tuổi), mẹ có thể cho con làm quen với thực phẩm giàu canxi như cá đóng hộp (ăn xương) ví dụ như cá mòi, cá thu và cá hồi, sữa và các chế phẩm từ sữa, đậu phụ/đậu nành, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt…. Mẹ lưu ý nên chế biến ở dạng mềm, xay nhuyễn hoặc loãng để con dễ ăn và dễ tiêu hóa (18), (19). Vitamin D cũng có thể được bổ sung thông qua các loại thực phẩm như, sữa, một số loại cá (cá chép, cá trắm cỏ, cá trạch,...), trứng cá muối,...

>> Xem thêm: Thực đơn ăn dặm cân đối dưỡng chất cho trẻ 6 tháng tuổi

Cha mẹ nên ưu tiên bổ sung vitamin D và canxi cho trẻ thông qua các nguồn thực phẩm tự nhiên.

4.2 Qua thực phẩm chức năng

Việc bổ sung thực phẩm chức năng chứa vitamin D mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn và phù hợp với trẻ. Theo đó, có thể thực hiện bổ sung thông qua dạng dung dịch nhỏ giọt, siro hoặc viên nang mềm, tùy theo độ tuổi và khả năng uống của trẻ.

Còn đối với canxi chỉ nên được bổ sung khi có chỉ định của bác sĩ, bởi nếu bổ sung canxi không phù hợp có thể dẫn đến canxi máu cao, tăng nguy cơ sỏi thận (14). Với những trẻ có dấu hiệu còi xương, chậm mọc răng, hay giật mình về đêm,… bác sĩ sẽ có hướng xử trí phù hợp. 

4.3 Tắm nắng

Tắm nắng cũng được ‘ví von’ là một trong những cách giúp cơ thể tăng tổng hợp vitamin D qua da ở trẻ. Cụ thể khi da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, một chất có trong da gọi là 7-dehydrocholesterol sẽ hấp thụ tia UVB và chuyển hóa thành tiền vitamin D3. Sau đó, chất này tiếp tục biến đổi thành vitamin D3 - dạng vitamin D mà cơ thể có thể sử dụng. Trong quá trình này, một phần tiền vitamin D3 và vitamin D3 cũng tiếp tục hấp thụ tia UVB, tạo ra nhiều hợp chất khác, trong đó có một số hợp chất mang tác dụng sinh học đặc biệt đối với cơ thể. (20)

Tuy nhiên, khi tắm nắng cho trẻ, mẹ cần đội mũ và đeo kính để tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào đầu và mắt trẻ. Khuyến cáo nên cho trẻ phơi nắng bắt đầu từ 2 tuần tuổi (21), mỗi ngày nên tắm nắng cho trẻ vào buổi sáng trước 8 giờ hoặc khoảng 4-5 giờ chiều, trong khoảng thời gian 15 - 20 phút. (22), (23)

Mẹ có thể cho trẻ tắm nắng từ 15 - 20 phút mỗi ngày để giúp cơ thể trẻ tăng cường tổng hợp vitamin D, hỗ trợ hấp thu canxi tốt hơn.

Bổ sung canxi và vitamin D3 đúng cách là nền tảng giúp trẻ phát triển hệ xương, răng và khỏe mạnh, tối ưu tăng trưởng chiều cao ở trẻ. Cha mẹ nên ưu tiên nguồn dinh dưỡng tự nhiên, kết hợp tắm nắng hợp lý, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm bổ sung để đảm bảo an toàn cho con.

Bài viết liên quan:

• Bật mí sữa hỗ trợ bé phát triển chiều cao ​​​​​​được nhiều bố mẹ tin chọn
• Gợi ý loại sữa cho bé 2 tuổi hỗ trợ bé tăng trưởng, phát triển

Tài liệu tham khảo:

1. Pubmed - NIH. The importance for growth of dietary intake of calcium and vitamin D
2. NHS. Vitamin D
3. MSD Manuals. Overview of Calcium's Role in the Body
4. Pubmed - NIH. Calcium supplementation and increases in bone mineral density in children
5. Pubmed - NIH. The importance for growth of dietary intake of calcium and vitamin D
6. Bộ Y tế, Viện Dinh dưỡng. NHU CẦU DINH DƯỠNG KHUYẾN NGHỊ CHO NGƯỜI VIỆT NAM_Vietamese RDAs 2016
7. Harvard. Vitamin D
8. MDPI. Vitamin D: Evidence-Based Health Benefits and Recommendations for Population Guidelines
9. NIH. Calcium and Vitamin D: Important for Bone Health
10. NIH. Nutrition: Micronutrient Intake, Imbalances, and Interventions
11. Cleveland Clinic. Hypocalcemia
12. Nationwidechildrens. Vitamin D Deficiency
13. Childrenscolorado. Calcium and Vitamin D.
14. NIH. Calcium
15. Mayo Clinic. Rickets
16. Hopkinsmedicine. Hypocalcemia in Children
17. The Royal Children's Hospital. Vitamin D
18. NHS. Calcium In Your Child’s Diet
19. UR Medicine: University of Rochester Medical Center. Non-Dairy Sources of Calcium
20. Pubmed - NIH. Sunlight and Vitamin D
21. Pubmed - NIH. Assessment of Practice and Factors associated with Sunlight Exposure of Infants among Mothers in Debre Berhan Town, North Shewa Zone, Amhara Region, Ethiopia
22. Pubmed - NIH. Prevalence and risk factors for vitamin D insufficiency in 6-12-month-old infants: a cross-sectional study in Southern Thailand
23. Raising Children. Sun safety: babies, children and teenagers
24. NIH. What’s the Scoop? Questions and Answers About Dietary
25. Hopkinsmedicine. Vitamin D and Calcium
26. Verywell health. What Happens to Your Bone Health When You Take Vitamin D and Calcium Together?