Phosphatidylserine đậu nành: Cứu cánh cho chứng sa sút trí tuệ

BS. Hồ Thị Nam Huế, BS. Trần Minh Khôi, BS. Nguyễn Vũ Linh

Trung tâm Dinh dưỡng | Phòng khám Đa khoa An Khang (Vinamik)

Phosphatidylserine đậu nành (Soy Phosphatidylserine - SPS) là giải pháp hỗ trợ đắc lực cho chứng sa sút trí tuệ và suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi. Với khả năng phục hồi chức năng não bộ và tăng cường nhận thức, SPS được xem là dưỡng chất cần thiết giúp nâng cao chất lượng sống cho người già. Hãy cùng Trung tâm Dinh dưỡng Vinamilk khám phá chi tiết về vai trò của dưỡng chất này ngay sau đây.

1. Đôi nét về chứng sa sút trí tuệ tại Việt Nam

Với sự khắc nghiệt của thời gian, các dòng tế bào trong cơ thể có xu hướng già yếu về cấu trúc, suy giảm về số lượng, chức năng và vòng đời. bằng chứng cho thấy, cứ mỗi thập kỷ sau độ tuổi 40, não bộ sẽ giảm trung bình khoảng 5% về trọng lượng và thể tích ⁽¹⁾. Từ hai cơ sở này phần nào lý giải căn nguyên của chứng sa sút trí tuệ.

Tại Việt Nam, ước tính đến năm 2015 có khoảng 660.000 người đang chung sống với hội chứng sa sút trí tuệ; con số này dự kiến tăng lên 1.2 triệu vào năm 2030, phản ánh thực trạng già hóa dân số ngày càng tăng ⁽²⁾. Điều này cho thấy, việc tìm ra các giải pháp giúp nâng cao sức khỏe não bộ là điều cần và cấp thiết hơn bao giờ hết, để không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, mà qua đó còn góp phần hạn chế gánh nặng tài chính cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Số lượng người bị sa sút trí tuệ đang có xu hướng tăng lên qua từng năm, kéo theo nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội.

2. Phosphatidylserine đậu nành là gì?

Phosphatidylserine đậu nành (Soy Phosphatidylserine - SPS) là dưỡng chất có lợi cho cơ thể được chiết xuất từ đậu nành. Phosphatidylserine (PS) là một phospholipid quan trọng hiện diện trong hầu hết màng tế bào cơ thể. Đơn cử, PS tập trung nhiều ở não bộ, chiếm khoảng 11–14% tổng phospholipid ở vỏ não và 16–21% ở chất trắng và bao myelin ⁽³⁾. Nhờ vậy, chúng tham gia vào nhiều chức năng quan trọng của não, bao gồm che chắn – bảo vệ, điều hòa các tín hiệu màng tế bào, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh,…. ⁽³⁾

Cơ thể có khả năng tổng hợp PS cũng như bổ sung thông qua thực phẩm trong chế độ ăn uống hằng ngày. Trước đây, PS được chiết xuất từ động vật, còn hiện nay chủ yếu được sản xuất từ thực vật, đặc biệt là đậu nành(4). Nhiều nghiên cứu cho thấy việc bổ sung PS ở với hàm lượng phù hợp sẽ mang lại hiệu suất hấp thu và độ khả dụng sinh học ở mức tương đối cho cơ thể ⁽³⁾. Vì vậy, PS từ đậu nành được xem là dưỡng chất đầy triển vọng để hỗ trợ sức khỏe não bộ, bao gồm trí nhớ, khả năng tập trung, nhận thức,….

>> Xem thêm: Bộ ba dưỡng chất MFGM – HMO - Đạm A2 là gì?

3. Phosphatidylserine đậu nành có tác dụng gì đối với não bộ?

Phosphatidylserine đậu nành không chỉ là “vật liệu xây dựng” cấu tạo nên tế bào não bộ mà còn có thể giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của não bộ. Cụ thể:

3.1. SPS là “vật liệu xây dựng” cấu tạo nên tế bào não bộ

Ước tính, não bộ con người chứa hơn một trăm tỷ tế bào thần kinh (neurons) ⁽⁵⁾. Mỗi tế bào thần kinh khỏe mạnh lại được bao bọc bởi màng phospholipid, trong đó có sự hiện hữu của phosphatidylserine (PS). Thiếu đi thành phần quan trọng này, kết cấu màng có thể trở nên kém bền vững và các bào quan trong tế bào không còn được bảo vệ một cách toàn diện trước các mối nguy. Có thể hình dung một cách trực quan: nếu tế bào là thành trì nguy nga thì PS sẽ là rường cột của bức tường thành tráng lệ, không chỉ giúp thành trì vững chắc, mà còn đảm nhiệm chức năng che chắn, bảo vệ nội cung và ngăn chặn giặc ngoại xâm,... ⁽³⁾.

3.2. SPS có thể giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của não bộ

Không chỉ là “vật liệu xây dựng” cho màng tế bào, phosphatidylserine (PS) còn tham gia vào một số hoạt động của hệ thần kinh. Nhờ góp mặt trong cấu trúc màng, chúng có thể hỗ trợ các hoạt động quan trọng như điều phối – chọn lọc dưỡng chất, “giao tiếp” liên tế bào, điều hòa chuyển hóa,… được hiệu quả và tối ưu hơn. Ví von qua hình ảnh thành trì, PS không đơn thuần tạo nên bức tường che chắn mà còn có “cửa ngõ thông minh”, cho phép giao – thương phù hợp giữa nội – ngoại thành. ⁽³⁾ Chính vì vậy, có thể nói rằng, SPS hỗ trợ tế bào thần kinh vận hành hiệu quả các chức năng vốn có, từ đó góp phần nâng cao chức năng não bộ, bao gồm khả năng ghi nhớ, nhận thức, học hỏi,… ở người cao tuổi. ⁽³⁾

Hình minh họa. Nếu tế bào là thành trì nguy nga thì PS sẽ là rường cột của bức tường thành tráng lệ.

4. Ai nên ưu tiên bổ sung SPS vào khẩu phần hằng ngày?

Việc bổ sung SPS đặc biệt được khuyến nghị cho các nhóm đối tượng có nguy cơ suy giảm chức năng não bộ hoặc cần tăng cường sự minh mẫn, bao gồm:

• Người cao tuổi.
• Người có dấu hiệu suy giảm nhận thức nhẹ.
• Người thường xuyên làm việc trí óc.
• Người người bị stress, lo âu....

5. Bổ sung Phosphatidylserine đậu nành như thế nào?

Bạn có thể bổ sung Phosphatidylserine đậu nành thông qua thực phẩm tự nhiên hoặc thực phẩm bổ sung. Cụ thể: 

• Thực phẩm tự nhiên: Đậu nành và sản phẩm từ đậu nành (sữa đậu nành, đậu phụ, lecithin đậu nành,…).
• Thực phẩm bổ sung: SPS tinh khiết (chiết xuất từ lecithin đậu nành), sữa có bổ sung phosphatidylserine đậu nành,….

Có rất nhiều món ngon làm từ đậu nành giúp góp phần bổ sung Phosphatidylserine.

Ngoài ra, bạn có thể bổ sung Soy Phosphatidylserine (SPS) qua các dòng sữa uy tín như Vinamilk Sure Prevent Gold. Với hệ 39 dưỡng chất thiết yếu, sản phẩm đặc biệt bổ sung SPS giúp tăng cường chức năng não bộ, cải thiện trí nhớ và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ ở người cao tuổi.

Ngoài sữa bột, dòng pha sẵn tiện lợi Vinamilk Sure Gold là lựa chọn phù hợp khi bận rộn hoặc đi ra ngoài. Đặc biệt, mỗi hộp pha sẵn 237ml cung cấp đến 65mg Phosphatidylserine, giúp duy trì tinh thần minh mẫn và sức khỏe trí não.

6. Những lưu ý khi bổ sung Phosphatidylserine đậu nành

Khi bổ sung Phosphatidylserine đậu nành, bạn cần lưu ý về hàm lượng sử dụng, đồng thời kết hợp với chế dinh dưỡng hợp lý và lối sống lành mạnh. Chi tiết như sau: 

• Liều lượng phù hợp: 100-300 mg/ngày, thường chia theo 2–3 lần (mỗi lần sử dụng ~100 mg). Đây là hàm lượng được nhiều thử nghiệm lâm sàng lựa chọn để hỗ trợ nhận thức và trí nhớ người lớn tuổi hoặc đối tượng có nguy cơ suy giảm nhận thức.⁽⁸⁾
• An toàn: SPS đánh giá dung nạp tốt, hầu như không gây tác dụng phụ.⁽⁹⁾
• Kết hợp với chế dinh dưỡng hợp lý và lối sống lành mạnh: Để tối ưu hiệu quả, nên bổ sung SPS để hỗ trợ xây dựng khẩu phần cân đối, cân nhắc phối hợp với các dưỡng chất tăng cường sức khỏe não bộ (omega-3, vitamin nhóm B, chất chống oxy hóa,…) cũng như duy trì lối sống lành mạnh: vận động phù hợp, ngủ đủ giấc, thoải mái tâm trí – tinh thần, rèn luyện trí não,….

Tóm lại, phosphatidylserine đậu nành là cứu cánh cho tình trạng sa sút trí tuệ, đặc biệt ở người cao tuổi. Cùng với lối sống lành mạnh, việc bổ sung SPS hợp lý được xem là giải pháp chủ động chăm sóc sức khỏe tổng thể bao gồm não bộ, góp phần giúp người lớn tuổi duy trì sự minh mẫn, trí nhỡ vững vàng và quan trọng là nâng cao chất lượng cuộc sống. Như ông bà ta thường nói “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, chăm sóc sức khỏe não bộ và sức khỏe tổng thể ngay hôm nay chính là món quà ý nghĩa cho bản thân và những người thân yêu trong tương lai.

Bài viết liên quan:

• Sterol Thực Vật là gì?
• Protein có tác dụng gì?
• Tác dụng của DHA đối với sự phát triển não bộ

Tài liệu tham khảo:

1. Nguyen TA, Pham T, Dang TH, Hinton WL, Nguyen AT, Pham TL, Crotty M, Kurrle S, Bui QT, Nguyen H, Roughead EE. Towards the development of Vietnam's national dementia plan-the first step of action. Australas J Ageing. 2020 Jun;39(2):137-141. Link
2. Ma, X., Li, X., Wang, W., Zhang, M., Yang, B., & Miao, Z. (2022). Phosphatidylserine, inflammation, and central nervous system diseases. Frontiers in aging neuroscience, 14, 975176. Link
3. WebMD. Phosphatidylserine: Overview, uses, side effects, precautions, interactions, dosing and reviews. WebMD. Link
4. Maldonado KA, Alsayouri K. Physiology, Brain. 2023 Mar 17. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 31869182. Link
5. Cenacchi T, Bertoldin T, Farina C, Fiori MG, Crepaldi G. Cognitive decline in the elderly: a double-blind, placebo-controlled multicenter study on efficacy of phosphatidylserine administration. Aging (Milano). 1993 Apr;5(2):123-33. Link
6. Richter Y, Herzog Y, Lifshitz Y, Hayun R, Zchut S. The effect of soybean-derived phosphatidylserine on cognitive performance in elderly with subjective memory complaints: a pilot study. Clin Interv Aging. 2013;8:557-63. Link
7. Woznik, P. (2024, May 27). Phosphatidylserine: Benefits, dosage, and side effects. Examine. Link
8. Glade, M. J., & Smith, K. (2015). Phosphatidylserine and the human brain. Nutrition, 31(6), 781-786. Link