Trẻ táo bón nên ăn gì, kiêng gì? Lời khuyên khi chăm sóc trẻ
Trẻ bị táo bón nên ăn gì và kiêng gì là thắc mắc của cha mẹ khi con gặp tình trạng này. Táo bón không chỉ khiến trẻ khó chịu mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất dinh dưỡng nếu kéo dài. Vì vậy, việc lựa chọn thực phẩm phù hợp và biết nên kiêng gì có thể góp phần cải thiện tình trạng này.
1. Trẻ táo bón nên ăn gì?
Với trẻ bị táo bón, quan trọng là vẫn nên cân đối hợp lý theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị của các nhóm chất, khi lựa chọn thực phẩm mẹ nên bổ sung cho con các thực phẩm giàu chất xơ, nước… để góp phần làm mềm phân, hỗ trợ nhu động đường ruột và giúp trẻ dễ đi ngoài (1). Một số thực phẩm mẹ có thể thêm vào thực đơn cho bé như các loại trái cây (lê, mận, kiwi, táo…), các loại rau củ (bông cải xanh, rau bina, cà rốt…), yến mạch, các loại đậu (đậu Hà Lan, đậu thận…), các loại hạt…
>> Xem thêm: Dấu hiệu táo bón ở trẻ
1.1 Các loại trái cây giàu chất xơ, chứa nhiều nước và hoạt chất hỗ trợ tiêu hóa
Việc bổ sung trái cây hằng ngày là cách đơn giản và hiệu quả để hỗ trợ phòng chống táo bón cho trẻ, nhờ các đặc tính sau:
- Giàu chất xơ tự nhiên: Giúp làm mềm phân, tăng khối lượng phân và kích thích nhu động ruột, giúp trẻ đi ngoài dễ dàng hơn.
- Nhiều màu sắc đa dạng: Trái cây có màu vàng, cam, đỏ, xanh (chuối, đu đủ, xoài, táo, lê…) thường giàu vitamin và chất chống oxy hóa, hỗ trợ sức khỏe đường ruột.
- Hàm lượng nước cao: Các loại trái cây mọng nước như cam, quýt, dưa hấu, lê giúp bổ sung nước, làm mềm phân và hạn chế khô cứng.
- Kết cấu mềm, mịn, dễ tiêu: Những loại quả có độ mềm, độ nhớt tự nhiên (chuối chín, bơ, đu đủ) phù hợp với hệ tiêu hóa non nớt của trẻ, dễ ăn và dễ hấp thu.
- Chứa các hoạt chất hỗ trợ tiêu hóa: Một số trái cây có enzyme tự nhiên (như papain trong đu đủ) hoặc sorbitol (trong lê, táo) giúp kích thích tiêu hóa và nhu động ruột.
>> Xem thêm: Tổng hợp các loại trái cây phù hợp cho trẻ bị táo bón
Một số loại trái cây như táo, lê, kiwi… chứa nhiều chất xơ và giàu nước có thể hỗ trợ làm mềm phân giúp bé đi tiêu dễ dàng hơn.
1.2 Các loại rau củ giàu chất xơ, nhiều nước và có chất nhầy tự nhiên
Nhóm rau củ cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và cải thiện táo bón ở trẻ nhờ những đặc điểm:
- Giàu chất xơ: Đặc biệt là chất xơ không hòa tan trong rau lá xanh (rau muống, cải, mồng tơi…) giúp tăng khối lượng phân và kích thích nhu động ruột.
- Hàm lượng nước cao: Nhiều loại rau củ (bí đỏ, bầu, mướp, dưa leo…) giúp bổ sung nước, hỗ trợ làm mềm phân.
- Kết cấu mềm, dễ chế biến: Khi nấu chín, rau củ thường mềm, dễ nhai, phù hợp với hệ tiêu hóa của trẻ.
- Đa dạng màu sắc: Rau củ màu xanh, vàng, cam (cà rốt, bí đỏ, rau dền…) cung cấp thêm vitamin và khoáng chất hỗ trợ sức khỏe đường ruột.
- Có chất nhầy tự nhiên: Một số loại như mồng tơi, đậu bắp có độ nhớt và giàu chất xơ hòa tan, giúp giữ nước, làm mềm phân và hỗ trợ ngăn ngừa táo bón.
1.3 Yến mạch
Yến mạch là thực phẩm giàu chất xơ hòa tan, đặc biệt là beta-glucan giúp giữ nước và làm mềm phân. Đồng thời, beta-glucan còn có tác dụng hỗ trợ nuôi dưỡng lợi khuẩn và cải thiện hệ vi sinh đường ruột, từ đó giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi và góp phần giảm táo bón ở trẻ (5).
1.4 Các loại đậu
Các loại đậu như đậu lăng, đậu thận, đậu đen… cung cấp nhiều chất xơ hỗ trợ thúc đẩy nhu động ruột và góp phần cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ (1). Ngoài ra, các loại đậu còn chứa protein và vi chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, mẹ nên nấu chín kỹ trước khi cho bé ăn để hạn chế nguy cơ đầy hơi (6).
Các loại đậu cũng là thực phẩm giàu chất xơ mẹ nên thêm vào chế độ ăn cho trẻ bị táo bón.
1.5 Các loại hạt
Nếu chưa biết trẻ táo bón nên ăn gì, mẹ có thể thêm các loại hạt (hạnh nhân, hạt lanh…) vào chế độ ăn hàng ngày của trẻ. Các loại hạt này giàu chất xơ giúp đường ruột hoạt động tốt hơn và hỗ trợ quá trình đào thải phân. Đặc biệt, hạt lanh còn chứa chất xơ cellulose, hemicellulose và lignin, làm tăng khối lượng phân và giảm nguy cơ táo bón (7). Lưu ý không nên cho trẻ dưới 4 tuổi ăn nguyên hạt có thể gây hóc/nghẹn, thay vào đó mẹ nên nghiền mịn hoặc xay nhỏ tùy theo khả năng nhai - nuốt của con.
1.6 Bánh mì nguyên cám
Bánh mì nguyên cám chứa nhiều chất xơ, giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả (1). Đây là lựa chọn phù hợp để thay thế tinh bột tinh chế (như bánh mì trắng…) trong khẩu phần ăn của trẻ bị táo bón. Tuy nhiên, mẹ cần cho trẻ uống đủ nước khi tăng lượng chất xơ từ bánh mì nguyên cám để hỗ trợ quá trình nuốt và tiêu hóa dễ dàng hơn. (8)
2. Trẻ táo bón nên kiêng ăn gì?
Để hỗ trợ cải thiện tình trạng táo bón cho trẻ, cha mẹ cũng nên kiêng cho trẻ ăn:
- Thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ: Nhóm thực phẩm này chứa chất béo bão hòa, khó tiêu hóa và có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó khiến nhu động ruột hoạt động kém hiệu quả. Các thực phẩm này cũng thường ít chất xơ nên không hỗ trợ làm mềm phân, có thể khiến tình trạng táo bón của trẻ nghiêm trọng hơn (9).
Thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh nhiều chất béo xấu có thể khiến trẻ bị táo bón nặng hơn.
- Thực phẩm chế biến sẵn: Các loại thực phẩm đóng gói như xúc xích, mì ăn liền, đồ hộp… thường chứa ít chất xơ và nhiều phụ gia. Điều này không chỉ làm giảm khả năng giữ nước của phân mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột, khiến chức năng tiêu hóa của trẻ hoạt động kém hiệu quả (4).
- Nước ngọt, đồ uống có ga: Những loại đồ uống này chứa nhiều đường nhưng không cung cấp chất xơ, đồng thời có thể làm trẻ no ngang, giảm lượng nước và thực phẩm lành mạnh nạp vào. Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, phân sẽ dễ trở nên khô và khó đi ngoài hơn (9).
3. Lời khuyên khi chăm sóc trẻ táo bón
Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn, cha mẹ có thể tham khảo một số thói quen sinh hoạt khoa học để giúp cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ như sau:
- Cho trẻ uống nhiều nước: Nước giúp làm mềm phân và hỗ trợ quá trình đào thải phân diễn ra thuận lợi. Khi cơ thể thiếu nước, phân dễ trở nên khô cứng, gây khó khăn khi đi ngoài. Vì vậy, mẹ cần cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày. Theo Viện Dinh dưỡng, với trẻ 6-8 tháng cần uống khoảng 50-100 ml/ngày, trẻ 9-11 tháng cần uống khoảng 120-180ml/ngày, trẻ 12-23 tháng cần khoảng 250-350 ml/ngày; chưa tính nước trong sữa mẹ và các loại thức ăn.
- Khuyến khích trẻ vận động: Hoạt động thể chất như bò, chạy nhảy, đạp xe… giúp kích thích nhu động ruột, từ đó hỗ trợ phân đào thải dễ dàng hơn (10).
- Xây dựng thời gian bữa ăn hợp lý: Duy trì giờ ăn cố định mỗi ngày giúp hình thành nhịp sinh học ổn định cho hệ tiêu hóa của trẻ, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa và bài tiết diễn ra đều đặn (8).
- Cân nhắc trong việc chọn lựa sữa công thức: Trong một số trường hợp, táo bón có thể liên quan đến loại sữa công thức trẻ đang sử dụng. Nếu nghi ngờ nguyên nhân này, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn chuyển sang sản phẩm phù hợp với trẻ. Khuyến khích mẹ nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm từ thương hiệu uy tín, có chứa các dưỡng chất tốt cho hệ tiêu hóa như HMO (Human Milk Oligosaccharides - một nhóm dưỡng chất đa dạng về cấu trúc và chức năng sinh học có trong sữa mẹ), chất xơ FOS, GOS cùng các lợi khuẩn như Bifidobacterium (BB-12™), Lactobacillus (LGG™)… giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, góp phần ngăn ngừa táo bón và tăng cường khả năng hấp thu dưỡng chất cho trẻ.
Hiểu rõ trẻ bị táo bón nên ăn gì và kiêng gì sẽ giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc xây dựng chế độ dinh dưỡng và chọn sữa công thức phù hợp cho con. Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên khuyến khích trẻ duy trì thói quen sinh hoạt khoa học như uống đủ nước, vận động thường xuyên và đi tiêu đúng giờ sẽ góp phần cải thiện và phòng ngừa táo bón hiệu quả.
Bài viết liên quan:
- Khi nào nên cho trẻ ăn dặm?
- Nên cho trẻ ăn thịt bò, thịt lợn, thịt gà như thế nào?
- Phân của trẻ khi bị táo bón như thế nào?
Tài liệu tham khảo:
- NIH. Eating, Diet, & Nutrition for Constipation in Children. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation-children/eating-diet-nutrition (đã truy cập 23/03/2026)
- PMC. Systematic Review of Pears and Health. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4657810/ (đã truy cập 23/03/2026)
- PMC. Application of prebiotics in apple products and potential health benefits. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8882558/ (đã truy cập 23/03/2026)
- NHS. Constipation and your child’s diet. https://www.uhcw.nhs.uk/download/clientfiles/files/Patient%20Information%20Leaflets/Clinical%20Support%20Services/Dietetics/Constipation%20and%20your%20childs%20diet.pdf (đã truy cập 23/03/2026)
- PMC. Relationship between Oat Consumption, Gut Microbiota Modulation, and Short-Chain Fatty Acid Synthesis: An Integrative Review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10459712/ (đã truy cập 23/03/2026)
- PMC. Perceptions of flatulence from bean consumption among adults in 3 feeding studies. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3228670/ (đã truy cập 23/03/2026)
- PMC. The Role of Flaxseed in Improving Human Health. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9914786/ (đã truy cập 23/03/2026)
- Viện Dinh dưỡng. Xử lý chứng táo bón ở trẻ. https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/xu-ly-chung-tao-bon-o-tre-67e7e2ced932331be114a03f (đã truy cập 23/03/2026)
- NHS. Dietary advice for children with constipation. https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/dietary-advice-for-children-with-constipation/ (đã truy cập 23/03/2026)
- NHS. Constipation in children. https://www.nhs.uk/baby/health/constipation-in-children/ (đã truy cập 23/03/2026)