6 bí quyết hỗ trợ tăng đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh

Tăng sức đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh như thế nào là vấn đề được nhiều cha mẹ quan tâm. Thời điểm giao mùa, khi thời tiết chuyển từ nóng sang lạnh, trẻ nhỏ dễ bị nhiễm bệnh do hệ miễn dịch còn non nớt và đang trong quá trình hoàn thiện. Do đó, việc chăm sóc đúng cách cho trẻ trong giai đoạn này đóng vai trò quan trọng. Bài viết dưới đây chia sẻ một số bí quyết giúp hỗ trợ tăng cường sức đề kháng cho trẻ.

Giao mùa là thời điểm trẻ nhỏ rất hay bị bệnh nên cha mẹ cần chú ý tăng cường sức đề kháng cho trẻ trong thời điểm này. 

1. Vì sao trẻ dễ bị bệnh khi giao mùa, thời tiết vào đông?

Ở trẻ nhỏ, khả năng miễn dịch của trẻ chủ yếu nhờ vào các kháng thể được truyền từ mẹ trong thai kỳ và sữa mẹ. Tuy nhiên, các kháng thể bé nhận được từ mẹ sẽ giảm dần theo thời gian. Từ đây, hệ miễn dịch của trẻ phải tự vận hành, phát huy hiệu quả và dần hoàn thiện – trưởng thành khi trẻ được 7 - 8 tuổi. [1], [2]

Khi hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt và nguồn kháng thể thụ động từ mẹ đã giảm đáng kể theo thời gian, nhất là giai đoạn sau 6 tháng đến 3 tuổi, trẻ có nguy cơ dễ mắc bệnh hơn, đặc biệt trong thời điểm thời tiết thay đổi [1], [2].

Ngoài ra, các yếu tố từ môi trường khi giao mùa như nhiệt độ, độ ẩm hay lượng mưa đều có nguy cơ làm trẻ dễ nhiễm bệnh từ vi khuẩn, virus, nấm... [3]

>> Xem thêm: Trẻ hay ốm vặt do đâu?

2. Gợi ý 6 bí quyết hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh

Một số bí quyết hỗ trợ tăng cường sức đề kháng cho trẻ là tiêm phòng đúng lịch, xây dựng chế độ ăn khoa học, đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc...

2.1 Tiêm phòng đúng lịch

Tiêm vaccine là cách an toàn và hiệu quả giúp trẻ phòng tránh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Vaccine hoạt động bằng cách kích thích cơ thể tạo ra phản ứng miễn dịch giống như khi nhiễm tác nhân gây bệnh nhưng không làm trẻ phát bệnh. Nhờ đó, hệ miễn dịch của trẻ sẽ “học cách ghi nhớ” mầm bệnh, và nếu sau này trẻ tiếp xúc lại, cơ thể sẽ nhận diện và tiêu diệt, từ đó giúp ngăn ngừa bệnh hoặc giảm nhẹ biến chứng nghiêm trọng. [4]

Do đó, cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo chương trình tiêm chủng mở rộng và các loại vaccine khác theo tư vấn, chỉ định của cơ sở chuyên khoa.

Tiêm vaccine là cách tăng sức đề kháng chủ động cho trẻ khi giao mùa.

2.2 Xây dựng chế độ ăn khoa học

Để hỗ trợ sức khỏe hệ miễn dịch cho trẻ, cha mẹ nên xây dựng chế độ ăn cân đối, khẩu phần hợp lý về lượng và chất theo độ tuổi. Với trẻ nhũ nhi, sữa mẹ là thực phẩm tốt nhất. Do đó, nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu đời và tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ cho đến khi 2 tuổi hoặc lâu hơn. [5]

Khẩu phần dinh dưỡng cho các độ tuổi còn lại cần đảm bảo đủ, đúng về chất, lượng và tần suất các bữa ăn, bao gồm 4 nhóm chất cơ bản như bột đường, đạm, béo, vitamin - khoáng chất và bộ đôi lợi khuẩn kết hợp chất xơ tiêu hóa. Cụ thể như sau: [6]

• Chất đạm: Thành phần quan trọng với sức khỏe hệ miễn dịch. Nên bổ sung cho trẻ các loại đạm có chứa thành phần đạm dễ tiêu hóa như thịt heo, thịt gà, thủy hải sản, trứng, sữa… 
• Chất béo: Cung cấp năng lượng cho cơ thể, xây dựng cấu trúc tế bào não và hệ thống dẫn truyền thần kinh. Nên chọn lựa chất béo tốt cho trẻ như các loại chất béo đến từ thực vật (dầu mè, dầu oliu, dầu đậu nành…), các loại dầu mỡ cá (cá hồi, cá basa…) …
• Vitamin và khoáng chất: Thành phần tham gia hầu hết các quá trình sinh lý, sinh hóa, tiêu hóa, chuyển hóa, thải trừ. Đặc biệt, cần lưu ý nhóm vi chất hỗ trợ tăng cường miễn dịch gồm vitamin A, C, D, E, sắt, kẽm, selen …Nhóm này có hàm lượng cao từ các loại thực phẩm rau củ quả có nhiều màu sắc, và sậm màu.
• Chất xơ tiêu hóa và lợi khuẩn: Giúp tăng cường hệ miễn dịch đường ruột thông qua việc duy trì tỷ lệ cân đối giữa lợi khuẩn - hại khuẩn và tác động cộng lực - tương hỗ cho nhau. Chất xơ là “thức ăn khoái khẩu” cho lợi khuẩn - Lợi khuẩn hỗ trợ giúp chất xơ lên men – chuyển hóa, tái hấp thu … Theo y văn, một đường ruột khỏe mạnh là nền tảng cho hệ miễn dịch đường ruột vững chắc và góp phần tăng cường sức khỏe hệ miễn dịch toàn thân. [7] Thực phẩm cung cấp nhiều lợi khuẩn và chất xơ tiêu hóa là rau củ quả và các thực phẩm lên men tự nhiên như sữa chua…. Với khoa học dinh dưỡng hiện đại, chất xơ tiêu hóa như HMO, FOS, Inulin... và các loại lợi khuẩn như Lactobacillus paracacei (L. Cacei 431); LGG TM hay BB-12 TM là những thành phần đã được chứng minh rất hiệu quả trong việc hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch cho trẻ.

>> Xem thêm: Nhóm thực phẩm giàu đạm hỗ trợ trẻ phát triển chiều cao

Chế độ dinh dưỡng khoa học sẽ góp phần giúp tăng sức đề kháng cho trẻ khi giao mùa.

2.3 Khuyến khích trẻ vận động

Vận động 30 – 60 phút mỗi ngày tùy theo độ tuổi cũng là một mẹo để tăng sức đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh. Điều này giúp bé khỏe khoắn, năng động, tinh thần vui vẻ, thoải mái. [7]

2.4 Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc

Một trong những bí quyết hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ khi giao mùa là giúp trẻ ngủ ngon và đủ giấc mỗi ngày. Tuỳ vào độ tuổi mà thời gian ngủ sẽ khác nhau. Trẻ nhỏ 1 - 2 tuổi cần ngủ 11 - 14 tiếng mỗi ngày, trẻ 3 - 5 tuổi cần ngủ 10 - 13 tiếng, trẻ 6 - 11 tuổi cần ngủ 9 - 11 tiếng. [7], [8]

Để giúp trẻ ngủ ngon, mẹ nên giúp trẻ duy trì thói quen ngủ đều đặn mỗi ngày, ngủ đúng giờ, duy trì việc thực hiện một số thói quen trước khi đi ngủ như đọc sách, kể chuyện, ru bé ngủ… Cùng với đó, nên giữ phòng ngủ của trẻ yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu và nhiệt độ phù hợp. Tránh để trẻ tiếp xúc với ánh sáng mạnh hoặc thiết bị điện tử như điện thoại, tivi trước khi ngủ. [7]

2.5 Cho trẻ uống đủ nước

Việc cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày đóng vai trò rất quan trọng vì điều này góp phần giúp trẻ có hệ miễn dịch khỏe mạnh. Uống đủ nước giúp duy trì độ ẩm của các niêm mạc trong cơ thể, bao gồm niêm mạc đường hô hấp, một trong những “hàng rào” bảo vệ tự nhiên chống lại các tác nhân gây bệnh. Ngoài ra, việc uống đủ nước cũng giúp hỗ trợ các quá trình thanh thải tự nhiên của cơ thể và góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. [9]

Nguyên tắc đơn giản là không để trẻ khát mới cho uống. Cho trẻ uống nước thường xuyên, từng ngụm một. Cho trẻ uống với số lượng phù hợp theo nhu cầu cân nặng và lứa tuổi. Đặc biệt không được ép trẻ uống theo cảm nhận của người chăm sóc.

Uống đủ nước cũng góp phần giúp trẻ có hệ miễn dịch khỏe mạnh.

2.6 Bảo vệ “bên ngoài” cho trẻ bằng việc giữ vệ sinh cá nhân, môi trường sống

“Bên ngoài” ở đây được hiểu là các yếu tố thời tiết, môi trường sống, điều kiện sinh hoạt - vui chơi - luyện tập, vệ sinh cá nhân và các thiết bị - vật dụng mà trẻ tiếp xúc mỗi ngày.:

• Làm vệ sinh sạch sẽ nhà cửa, phòng ốc, sân chơi của trẻ… Giữ không gian sống, sinh hoạt thoáng mát, sạch sẽ
• Vệ sinh đúng cách các vật dụng trẻ hay tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, học cụ…
• Giữ ấm cơ thể cho trẻ khi thời tiết lạnh bằng cách cho trẻ mặc quần áo phù hợp với nhiệt độ môi trường. Cần chú ý giữ ấm những vùng như cổ, ngực, bàn tay, bàn chân…
• Tắm gội trẻ mỗi ngày 1-2 lần bằng nước sạch, có nhiệt độ nước tương thích với nhiệt độ cơ thể trẻ và môi trường. 
• Hướng dẫn/giúp trẻ rửa tay đúng cách, đủ thời gian (khoảng 30 giây) ngay sau khi tay trẻ có tiếp xúc với các bề mặt nguy cơ.
• Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người và tuyệt đối không cho trẻ tiếp xúc gần với người có nguy cơ bị nhiễm bệnh (ho/hắt hơi/chảy nước mũi và hoặc người về từ vùng có dịch).
• Khi phải đến nơi đông người mà không rõ đối tượng nguy cơ, cần đeo khẩu trang cho trẻ đúng cách và giữ khoảng cách an toàn nhất có thể khi tiếp xúc.

3. Câu hỏi thường gặp

Bên cạnh việc tăng sức đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh, nhiều cha mẹ vẫn còn nhiều thắc mắc khác trong quá trình chăm sóc trẻ. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp và lời giải đáp cụ thể:

3.1 Có nên tăng khẩu phần ăn, uống thêm thuốc bổ để tăng sức đề kháng cho trẻ không?

Cha mẹ không nên tăng khẩu phần ăn vượt quá nhu cầu của trẻ hay cho trẻ uống thêm thuốc bổ nếu không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Thay vào đó, cha mẹ nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối, khẩu phần hợp lý về lượng và chất theo độ tuổi, gồm 4 nhóm chất cơ bản như bột đường, đạm, béo, vitamin – khoáng chất và bộ đôi lợi khuẩn kết hợp chất xơ tiêu hóa.

3.2 Sau cai sữa mẹ, cha mẹ nên chọn sữa cho trẻ như thế nào để hỗ trợ củng cố, cải thiện sức đề kháng cho trẻ?

Với các bé đã và đang chuẩn bị cai sữa mẹ, để hỗ trợ bé tăng cường sức đề kháng, cha mẹ có thể chọn cho con những sản phẩm sữa có các thành phần hỗ trợ sức khỏe hệ miễn dịch như bộ đôi lợi khuẩn và chất xơ tiêu hoá, đạm whey giàu alpha- lactalbumin, các vitamin, khoáng chất quan trọng... Ưu tiên sữa có đủ 6 HMO gồm 2’-FL, 3-FL, LNT, 3'-SL, 6'-SL, DFL và chứa lượng lợi khuẩn phù hợp. Sự kết hợp giữa lợi khuẩn và 6 HMO trong sữa công thức có thể góp phần hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột khoẻ mạnh, từ đó có thể tăng sản xuất kháng thể IgA tại niêm mạc ruột của trẻ - là kháng thể đóng vai trò quan trọng trong “lá chắn” miễn dịch đầu tiên cho trẻ.

>> Xem thêm: Bé 1 tuổi cai sữa mẹ được chưa?

Sữa Optimum Colos hỗ trợ đề kháng 2 lớp với 6 HMO kết hợp cùng sữa non 24h từ Mỹ

Trên đây là một số bí quyết hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ vào mùa lạnh. Một chế độ dinh dưỡng cân đối kết hợp với lối sống lành mạnh như ngủ đủ giấc, vận động hợp lý, tiêm ngừa đúng lịch cùng môi trường sống trong lành không chỉ giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh mà hỗ trợ trẻ phát triển sức khoẻ tổng thể.

Bài viết liên quan:

• Tại sao cần tăng sức đề kháng cho bé?
• Các thành phần trong sữa hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ
• Cách chăm sóc trẻ khỏe mạnh trong giai đoạn khoảng trống miễn dịch

Nguồn tham khảo:

1. Evolution of the immune system in humans from infancy to old age https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4707740/ Ngày truy cập: 4/11/2025
2. Development of child immunity in the context of COVID-19 pandemic https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7293525/ Ngày truy cập 29/10/2025
3. Environmental factors affecting the transmission of respiratory viruses https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3311988/ Ngày truy cập: 4/11/2025
4. Why vaccination is important and the safest way to protect yourself https://www.nhs.uk/vaccinations/why-vaccination-is-important-and-the-safest-way-to-protect-yourself/ Ngày truy cập: 4/11/2025
5. Breastfeeding https://www.who.int/health-topics/breastfeeding#tab=tab_2 Ngày truy cập: 4/11/2025
6. Immunomodulation in Children: The Role of the Diet https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9770123/ Ngày truy cập: 4/11/2025
7. Boosting your child's immune system, Harvard Health Publishing https://www.health.harvard.edu/blog/boosting-your-childs-immune-system-202110122614 Ngày truy cập: 4/11/2025
8. National Sleep Foundation Recommends New Sleep Times  https://sleephealthjournal.org/pb/assets/raw/health%20advance/journals/sleh/nsf_press_release_on_new_sleep_durations_2-2-15.pdf Ngày truy cập 29/10/2025
9. Common foods for boosting human immunity: A review https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10630845/#fsn33628-bib-0014 Ngày truy cập 29/10/2025