Miễn phí vận chuyển cho đơn từ 300K
https://d8um25gjecm9v.cloudfront.net/cms/121_cach_phong_tranh_tre_hay_om_vat_1_8664009e70.jpg
Thông Tin Dinh Dưỡng

Trẻ hay ốm vặt do đâu? Cách phòng tránh ốm vặt ở trẻ hiệu quả

Ốm vặt là cách gọi dân gian, còn khoa học có thể là nhiễm trùng đường hô hấp trên (URI), là một bệnh do nhiễm vi-rút cấp tính, tự giới hạn ở đường hô hấp trên, cũng có thể liên quan đến đường hô hấp dưới. Tình trạng này có thể tái đi tái lại nhiều lần trong năm gây ra các triệu chứng như: sốt, ho, sổ mũi, nghẹt mũi, đau hoặc ngứa họng… (12) Tuy triệu chứng không quá nghiêm trọng, nhưng cha mẹ cần sớm tìm nguyên nhân trẻ hay ốm vặt do đâu để biết cách chăm sóc và phòng ngừa phù hợp, tránh tình trạng kéo dài ảnh hưởng đến sự phát triển của con.

1. Các nguyên nhân gây ốm vặt ở trẻ

Tình trạng ốm vặt ở bé có thể đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố liên quan đến miễn dịch, dinh dưỡng, môi trường sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Cụ thể:

1.1 Do sức đề kháng và sức khỏe hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện

Ở những tháng đầu sau khi ra đời, trẻ được bảo vệ nhờ lượng kháng thể immunoglobulin (IgA, IgG) mẹ truyền trong thai kỳ và sữa mẹ sau sinh. Nhưng khoảng sau 6 tháng tuổi, lượng kháng thể này sẽ giảm dần (1), trong khi hệ miễn dịch tự thân của trẻ vẫn chưa hoàn thiện (2). Vì thế trẻ nhỏ dễ nhạy cảm hơn với vi khuẩn, virus và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, hệ miễn dịch có mối liên hệ mật thiết với đường ruột. Khoảng 70 - 80% tế bào miễn dịch của cơ thể tập trung tại đây, nên khi chức năng hệ tiêu hóa bị suy yếu thì “hàng rào” miễn dịch tự nhiên cũng bị ảnh hưởng, tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn, nấm… dễ tấn công vào niêm mạc đường hô hấp. (3)

>> Xem thêm: Nguyên nhân dị ứng đạm sữa bò ở trẻ

1.2 Hệ hô hấp của trẻ còn non yếu

Theo CDC (Centers for Disease Control and Prevention - Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh của Hoa Kỳ), trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, có hệ miễn dịch và cấu trúc đường thở chưa phát triển hoàn thiện, nên dễ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. (4)

Nguyên nhân gây ốm vặt ở trẻ

Trẻ em có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do hệ miễn dịch và cấu trúc đường thở chưa phát triển hoàn thiện.

1.3 Suy dinh dưỡng/thừa cân/béo phì/thiếu vi chất

Tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe hệ miễn dịch có mối liên quan chặt chẽ. Nếu dinh dưỡng không đầy đủ có thể làm suy yếu sự phát triển của hệ thống miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng, dị ứng và viêm mãn tính. (5)

Ngược lại, thừa cân hoặc béo phì cũng có thể gây ra những rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe hệ miễn dịch (6). Song song, việc thiếu hụt các vi chất hỗ trợ hệ miễn dịch như kẽm, vitamin A, C, D… cũng làm ảnh hưởng đến “hàng rào” miễn dịch tự nhiên, khiến trẻ hay ốm vặt hơn. (7,8)

>> Xem thêm: Các cách giúp bé tăng cân bền, khỏe mạnh

1.4 Ảnh hưởng khi dùng kháng sinh

Việc cho trẻ sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể tiêu diệt vi khuẩn có hại lẫn có lợi ở đường ruột, có nguy cơ phá vỡ sự cân đối hệ vi sinh đường ruột. Điều này làm suy yếu hàng rào miễn dịch tự nhiên của cơ thể, do sức khỏe đường ruột có mối quan hệ mật thiết với sức đề kháng. (9)

1.5 Môi trường sống, thời tiết và hành vi thói quen (vệ sinh cá nhân, giấc ngủ, vận động,...)

Tình trạng trẻ hay ốm vặt cũng có thể đến từ các yếu tố sau:

  • Thời tiết nắng nóng: Những ngày nắng nóng, trẻ có xu hướng ở trong phòng điều hòa nhiều nên có nguy cơ gặp tình trạng này. Luồng không khí lạnh và khô có thể làm suy yếu lớp niêm mạc bảo vệ đường hô hấp, từ đó mầm bệnh dễ xâm nhập qua con đường này khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn. (10)
  • Thói quen sinh hoạt: Các yếu tố như vệ sinh cá nhân kém, thiếu ngủ hoặc ít vận động cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch. Trong đó, ngủ không đủ giấc có liên quan đến sự thay đổi các thông số miễn dịch bẩm sinh và thích ứng, dẫn đến tình trạng viêm mãn tính và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nhiễm trùng/viêm. (11)
Giấc ngủ không đủ dẫn đến ốm vặt ở trẻ

Giấc ngủ không đủ và thói quen sinh hoạt không lành mạnh có thể làm cơ thể trẻ bị suy giảm khả năng chống lại nhiễm trùng.

2. Cách giúp trẻ phòng ngừa ốm vặt hiệu quả

Để hạn chế tình trạng trẻ hay ốm vặt, cha mẹ cần xây dựng nền tảng sức khỏe vững chắc cho trẻ thông qua dinh dưỡng, lối sống và các biện pháp phòng bệnh chủ động. Những yếu tố này không chỉ giúp tăng cường sức đề kháng mà còn giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng thường gặp.

2.1 Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý và cân đối cung cấp các dưỡng chất cần thiết góp phần duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Ba mẹ nên tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu đạm và hạn chế đồ ăn chế biến sẵn. Đồng thời nên cho trẻ uống đủ nước, nhằm giúp giữ ẩm cho màng nhầy (như ở mũi và miệng), có thể hoạt động như một rào cản vật lý ngăn vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

>> Xem thêm: Chi tiết thực đơn ăn dặm cho bé 6 tháng tuổi

Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối

Việc đảm bảo trẻ ăn uống lành mạnh không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn giúp tăng cường sức khỏe hệ miễn dịch.

Ba mẹ cũng nên quan tâm đến nguồn sữa trẻ sử dụng hằng ngày. Với trẻ dùng sữa công thức, nên ưu tiên các sản phẩm có công thức dinh dưỡng khoa học, bổ sung các thành phần hỗ trợ hệ miễn dịch và tiêu hóa như HMO (Human Milk Oligosaccharides - một nhóm carbohydrate phức tạp và chức năng sinh học đa dạng, chỉ có trong sữa mẹ), lợi khuẩn như Bifidobacterium (BB-12™) và Lactobacillus (LGG™), HMP và sữa non 24h… góp phần hỗ trợ chức năng đường ruột hoạt động ổn định, tăng cường sức đề kháng.

2.2 Tiêm vắc xin theo khuyến cáo

Tiêm vacxin là một trong những phương pháp hữu hiệu giúp trẻ phòng tránh nhiều căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Ba mẹ nên đưa con đi tiêm đầy đủ và  đúng lịch theo chương trình tiêm chủng mở rộng và các loại vaccine khác theo tư vấn, chỉ định của cơ sở chuyên khoa.

2.3 Khuyến khích trẻ vận động

Vận động không chỉ giúp trẻ khỏe mạnh mà còn góp phần cải thiện chức năng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh. Ba mẹ có thể khuyến khích con trẻ tham gia các hoạt động phù hợp với độ tuổi như chạy nhảy, đạp xe, chơi ngoài trời…

Khuyến khích trẻ vận động để phòng ngừa ốm vặt

Hoạt động thể chất giúp trẻ tăng cường tuần hoàn máu, trao đổi chất, qua đó hỗ trợ các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả.

2.4 Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc

Giấc ngủ có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tăng cường sức khỏe hệ miễn dịch. Khi ngủ, cơ thể sản sinh các cytokine - chất giúp điều hòa cơ chế chống lại nhiễm trùng và viêm. Thiếu ngủ có thể làm suy giảm khả năng bảo vệ của cơ thể, khiến trẻ dễ bị bệnh hơn. Vì vậy, ba mẹ cần đảm bảo cho trẻ ngủ đủ giấc, đúng giờ. Để trẻ dễ vào giấc hơn, người chăm sóc trẻ nên tạo không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát và có thể cho trẻ uống 1 ly sữa ấm trước giờ ngủ 1 - 2 tiếng trẻ sẽ dễ ngủ và ngon giấc hơn. (11)

2.5 Dạy trẻ chú ý vệ sinh cá nhân

Giữ vệ sinh cá nhân là cách phòng tránh trẻ hay ốm vặt đơn giản, giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn và virus. Theo đó, ba mẹ nên hướng dẫn trẻ:

  • Rửa tay đúng cách trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh/chơi ngoài trời, ho/hắt hơi hoặc sờ vào thú cưng…
  • Che miệng bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi để hạn chế lây lan mầm bệnh.
  • Thường xuyên cắt tỉa móng tay của trẻ ngắn và sạch sẽ.
  • Đánh răng của trẻ ít nhất 2 lần/ngày (sáng và tối trước khi đi ngủ), để bảo vệ nướu và ngăn vi khuẩn tích tụ trong khoang miệng.
  • Hướng dẫn trẻ tắm gội đúng cách, nhất là sau khi con tham gia các hoạt động ra nhiều mồ hôi hoặc vui chơi ở những nơi công cộng. Mồ hôi và bụi bẩn bám trên da là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển gây các bệnh về da hoặc dị ứng.

Hy vọng những thông tin trên giúp ba mẹ hiểu rõ nguyên nhân cũng như áp dụng hiệu quả các cách phòng tránh trẻ hay ốm vặt. Việc chăm sóc trẻ đúng cách, từ xây dựng chế độ ăn cân đối, tiêm chủng đầy đủ đến duy trì vận động, giấc ngủ và vệ sinh cá nhân sẽ hỗ trợ con cải thiện sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh để phát triển khỏe mạnh.

Bài viết liên quan:

Tài liệu tham khảo:

  1. PMC. Maternal Antibodies: Clinical Significance, Mechanism of Interference with Immune Responses, and Possible Vaccination Strategies. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4165321/ (đã truy cập 25/03/2026)
  2. PMC. Development of child immunity in the context of COVID-19 pandemic. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7293525/ (đã truy cập 25/03/2026)
  3. PMC. The Interplay between the Gut Microbiome and the Immune System in the Context of Infectious Diseases throughout Life and the Role of Nutrition in Optimizing Treatment Strategies. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8001875/ (đã truy cập 25/03/2026)
  4. CDC. People at Increased Risk for Severe Respiratory Illnesses. https://www.cdc.gov/respiratory-viruses/risk-factors/index.html (đã truy cập 25/03/2026)
  5. PMC. Common foods for boosting human immunity: A review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10630845/ (đã truy cập 25/03/2026)
  6. Science Direct. Impact of Obesity and Metabolic Syndrome on Immunity. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2161831323001412 (đã truy cập 25/03/2026)
  7. PMC. A Review of Micronutrients and the Immune System–Working in Harmony to Reduce the Risk of Infection. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7019735/ (đã truy cập 25/03/2026)
  8. WHO. Malnutrition. who.int/health-topics/malnutrition (đã truy cập 25/03/2026)
  9. PMC. Antibiotics as Major Disruptors of Gut Microbiota. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7732679/ (đã truy cập 25/03/2026)
  10. PMC. The impact of cold on the respiratory tract and its consequences to respiratory health. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6031196/ (đã truy cập 25/03/2026)
  11. PMC. Role of sleep deprivation in immune-related disease risk and outcomes. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8602722/ (đã truy cập 25/03/2026)
  12. PMC. The Common Cold. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7152197/ (đã truy cập 25/03/2026)
Trẻ hay ốm vặt do đâu? Cách phòng tránh ốm vặt ở trẻ hiệu quả (15/06/2026) | Vinamilk